námskistan.is
0 stjörnur

Tilfinningaveröld

Allar tilfinningar eru í lagi. Hvert viltu fara?

Auðveldasta verkefnið, með sýnidæmi

Veldu stig

Vel gert!

Tilfinningaveröld – fyrir kennara

Hvað lærir barnið?

Að þekkja og nefna tilfinningar, setja sig í spor annarra, velja vingjarnleg viðbrögð, setja mörk og róa sig.

Aldur

Leikskóli og 1.–4. bekkur.

Grunnþekking

Engin. Andlitalestur og Líðan mín virka án lestrar; í sögunum og Vinaleið les fullorðinn textann.

Hvernig er best að kynna?

Á spjaldtölvu: Byrjið á Líðan minni sem morgunstund. Farið svo í Andlitalestur stig 1 og hermið eftir andlitunum saman. Ræðið að svipur getur þýtt fleira en eitt (t.d. tár af gleði) og að best er að spyrja: „Hvernig líður þér?“

Ef barnið á erfitt

Andlitalestur stig 1. Fullorðinn les sögurnar og spyr: „Hvernig myndi þér líða?“

Til að gera erfiðara

Stig 3. Barnið segir frá eigin reynslu: „Hvenær leið þér svona?“ og „Hvað hjálpar þér?“

Stöðvarnar, ein í einu

Fyrir hverja stöð: markmið, aldur, kynning, ein setning til að segja við barnið, aðstoð og tími (ein umferð). „Með fullorðnum“ merkir að fullorðinn þarf að segja eða lesa orðin, t.d. í hljóðkerfisvitund og lestri. Hnapparnir opna stöðina beint á réttu stigi; stillingar kennara (t.d. stafaval) haldast.

Andlitalestur Sjálft, fullorðinn les fyrirmælin

Námsmarkmið
Að lesa svipbrigði og nefna tilfinningar.
Aldur og stig
Leikskóli og 1.–4. bekkur. Stig 1 → 3: eins svipur, líkar tilfinningar, aðstæður → tilfinning.
Forþekking
Engin.
Kynning
Hermið eftir svipnum saman. Skoðið augu og munn.
Segðu við barnið
„Hvernig gæti honum eða henni liðið?“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Hermið eftir svipnum fyrir framan spegil.
Gera erfiðara
Ræðið að sami svipur getur þýtt fleira.
Tími
3–5 mín.

Í spor annarra Með fullorðnum

Námsmarkmið
Að setja sig í spor annarra.
Aldur og stig
Leikskóli og 1.–4. bekkur. Stig 1 → 3: skýrar sögur, fleiri tilfinningar, tvær tilfinningar í einu.
Forþekking
Þekkir tilfinningarnar sex.
Kynning
Lesið söguna upphátt og spyrjið.
Segðu við barnið
„Hvernig myndi þér líða?“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Tengið við reynslu barnsins.
Gera erfiðara
Stig 3: tvær tilfinningar í einu.
Tími
3–5 mín.

Vinaleið Með fullorðnum

Námsmarkmið
Að velja góð viðbrögð í samskiptum.
Aldur og stig
Leikskóli og 1.–4. bekkur. Stig 1 → 3: góð ráð, mörk og hjálp, að bæta fyrir.
Forþekking
Engin.
Kynning
Lesið aðstæðurnar og ræðið kostina.
Segðu við barnið
„Hvað væri gott að gera?“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Leikið aðstæðurnar.
Gera erfiðara
Barnið finnur sjálft fleiri góðar leiðir.
Tími
5 mín.

Líðan mín Með fullorðnum

Námsmarkmið
Að segja frá eigin líðan og prófa leiðir til að róa sig.
Aldur og stig
Leikskóli og 1.–4. bekkur. Engin stig.
Forþekking
Engin.
Kynning
Notið sem morgunstund eða þegar barni líður illa. Ekkert er vistað.
Segðu við barnið
„Hvernig líður þér í dag?“
Ef barnið á erfitt
Gerið æfinguna með barninu.
Gera erfiðara
Barnið velur sjálft leið sem hjálpar.
Tími
2–5 mín.

Hæfniviðmið í leiknum

Hér sést hvaða hæfniviðmið hver stöð tengist, orðrétt úr aðalnámskrá (grunnskóli: „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“), og hvernig það birtist í leiknum.

Beint Leikurinn þjálfar þetta beint. Að hluta Leikurinn þjálfar hluta af viðmiðinu. Undirstaða Leikurinn byggir grunn sem viðmiðið hvílir á.

Grunnskóli – samfélagsgreinar

AndlitalesturBeint
áttað sig á og lýst ýmsum tilfinningum, svo sem gleði, tilhlökkun, sorg og reiði,Sjálfsmynd – Tilfinningar

Í leiknum: Barnið þekkir og nefnir gleði, tilhlökkun, sorg, reiði, hræðslu og undrun.

Í spor annarraBeint
sett sig í spor jafnaldra og fjölskyldumeðlima,Vinnulag samfélagsgreina – Setja sig í spor annarra

Í leiknum: Barnið metur hvernig öðrum líður í stuttum sögum.

VinaleiðBeint
sýnt sjálfum sér og öðrum virðingu og sagt frá því hvernig það er hægt,Sjálfsmynd – Virðing

Í leiknum: Barnið velur vingjarnleg viðbrögð, setur mörk og virðir mörk annarra.

VinaleiðAð hluta
sýnt þekkingu á reglum í samskiptum og útskýrt tilgang þeirra,Borgaravitund – Reglur

Í leiknum: Að skiptast á, deila, biðjast fyrirgefningar og spyrja „má ég vera með?“

Líðan mínUndirstaða
áttað sig á mikilvægi jákvæðra viðhorfa fyrir sjálfan sig,Sjálfsmynd – Hugarfar

Í leiknum: Barnið segir frá eigin líðan og prófar leiðir til að róa sig.

Aðalnámskrá grunnskóla – Samfélagsgreinar (24. kafli) ↗

Leikskóli

Líðan mínBeint
tilfinningalegt jafnvægi,Heilbrigði og vellíðan

Í leiknum: Öndun, telja hægt og tala við fullorðinn.

VinaleiðBeint
efla jákvæð samskipti og þau fái tækifæri til að leysa mál sem upp koma í leik á eigin forsendum.Sjálfbærni og vísindi

Í leiknum: Að leysa mál í leik á jákvæðan hátt.

Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli ↗

Tilfinningarnar sex

Andlitin eru teiknuð sérstaklega og líta eins út í öllum tækjum. Gleði, tilhlökkun, sorg og reiði eru nefndar beint í aðalnámskrá.

Okkar námsmarkmið og allar tilvitnanir
Okkar námsmarkmið – útfærsla Námskistunnar

Barnið getur:

  • þekkt og nefnt gleði, sorg, reiði, hræðslu, undrun og tilhlökkun af svipbrigðum,
  • sagt hvernig öðrum gæti liðið í algengum aðstæðum og að hægt sé að finna fleiri en eina tilfinningu í einu,
  • valið vingjarnleg viðbrögð í samskiptum og útskýrt hvers vegna,
  • sagt „stopp“ og virt þegar aðrir segja „stopp“,
  • sagt frá eigin líðan og notað einfaldar leiðir til að róa sig.

Þessi markmið eru okkar eigin. Þau eru ekki tekin orðrétt úr aðalnámskrá en styðja við viðmiðin hér fyrir neðan.

Úr aðalnámskrá grunnskóla – orðrétt

Samfélagsgreinar, 24. kafli (2024): „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“

áttað sig á og lýst ýmsum tilfinningum, svo sem gleði, tilhlökkun, sorg og reiði,Sjálfsmynd – Tilfinningar
sett sig í spor jafnaldra og fjölskyldumeðlima,Vinnulag samfélagsgreina – Setja sig í spor annarra
sýnt sjálfum sér og öðrum virðingu og sagt frá því hvernig það er hægt,Sjálfsmynd – Virðing
sýnt þekkingu á reglum í samskiptum og útskýrt tilgang þeirra,Borgaravitund – Reglur
áttað sig á mikilvægi jákvæðra viðhorfa fyrir sjálfan sig,Sjálfsmynd – Hugarfar
Aðalnámskrá grunnskóla – Samfélagsgreinar (adalnamskra.is) ↗
Úr aðalnámskrá leikskóla – orðrétt

9. kafli

Leikskólanámskráin hefur ekki hæfniviðmið heldur lýsir námssviðum.

tilfinningalegt jafnvægi,Heilbrigði og vellíðan – úr listanum „Í leikskóla ber að stuðla að heilbrigði og vellíðan barna með því að leggja áherslu á;“
Í leik eflist hæfileiki barna til samskipta og málþroski þeirra eykst, þau tjá hugmyndir sínar, reynslu, tilfinningar og beita tungumáli á fjölbreyttan hátt.Læsi – samskipti
efla jákvæð samskipti og þau fái tækifæri til að leysa mál sem upp koma í leik á eigin forsendum.Sjálfbærni og vísindi
Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli (adalnamskra.is) ↗
Hugmyndir án skjás
  • Tilfinningaspegill: Börnin búa til svipbrigði fyrir framan spegil eða hvert fyrir annað. Hin giska á tilfinninguna.
  • Látbragðsleikur: Barn dregur spjald með tilfinningu og sýnir hana með líkamanum, án orða.
  • Tilfinningahitamælir á vegg: Hvert barn setur klemmu eða mynd við þá tilfinningu sem passar í dag.
  • Sögustund: Stoppið í miðri sögu: „Hvernig heldurðu að honum líði núna? Hvernig veistu það?“
  • Stopp-leikurinn: Æfið að segja „Stopp, ég vil þetta ekki“ með hönd upp, og að hætta strax þegar einhver segir stopp.
  • Vinaverk: Hvert barn gerir eitthvað fallegt fyrir annað í vikunni (teikning, hjálp, hrós) og segir svo frá.

Gott að vita

  • Ekkert er vistað um það sem barn velur í Líðan minni. Það sést hvergi annars staðar.
  • Ef barn velur sorg, reiði eða hræðslu er gott tækifæri til að spjalla við það í rólegheitum.
  • Sumar sögur í Vinaleið (t.d. um leyndarmál sem lætur barni líða illa) geta vakið spurningar. Barnið fær þar alltaf þau skilaboð að segja fullorðnum sem það treystir.