Veldu galdrastöð!
Auðveldasta verkefnið, með sýnidæmi
Að heyra rím, skipta orðum í atkvæði (klappa), heyra fyrsta hljóð í orði og tengja staf við hljóð.
Elstu börn í leikskóla (4–6 ára) og 1.–2. bekkur.
Engin fyrir Rímgaldur, Klappgaldur og Fyrsta hljóðið. Í Stafakistunni þarf barnið að hafa kynnst stöfunum, því leikurinn kennir hljóðin ekki sjálfur enn.
Á spjaldtölvu: Byrjið saman. Nefnið myndirnar upphátt og ýkið hljóðin („mmmmús“). Segið alltaf hljóð stafsins, ekki heiti hans („mmm“, ekki „emm“).
Fullorðinn nefnir myndirnar. Veljið stig 1 (tvær myndir). Í Stafakistunni: veljið bara fáa stafi í stillingunum hér fyrir neðan.
Stig 3. Barnið finnur sjálft fleiri orð sem ríma eða byrja á sama hljóði, eða skrifar stafinn.
Fyrir hverja stöð: markmið, aldur, kynning, ein setning til að segja við barnið, aðstoð og tími (ein umferð). „Með fullorðnum“ merkir að fullorðinn þarf að segja eða lesa orðin, t.d. í hljóðkerfisvitund og lestri. Hnapparnir opna stöðina beint á réttu stigi; stillingar kennara (t.d. stafaval) haldast.
Hér sést hvaða hæfniviðmið hver stöð tengist, orðrétt úr aðalnámskrá (grunnskóli: „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“), og hvernig það birtist í leiknum.
Beint Leikurinn þjálfar þetta beint. Að hluta Leikurinn þjálfar hluta af viðmiðinu. Undirstaða Leikurinn byggir grunn sem viðmiðið hvílir á.
áttað sig á sköpunarmætti tungumálsins svo sem með því að ríma og fara í orðaleiki,Mál og málnotkun – Sköpunarkraftur
Í leiknum: Barnið heyrir og finnur orð sem ríma (mús – hús).
beitt skýrum og áheyrilegum framburði,Talað mál, hlustun og áhorf – Framsögn
Í leiknum: Barnið segir orðið skýrt og skiptir því í atkvæði með klappi.
beitt aðferðum við umskráningu hljóða og stafa svo lestur flæði vel og merking texta komist til skila,Lestur og lesskilningur – Lesfimi
Í leiknum: Að heyra fyrsta hljóð í orði er fyrsta skrefið í umskráningu.
beitt aðferðum við umskráningu hljóða og stafa svo lestur flæði vel og merking texta komist til skila,Lestur og lesskilningur – Lesfimi
Í leiknum: Barnið tengir staf við hljóð og orð, sem er kjarninn í umskráningu.
Í leikskóla fá börn tækifæri til að átta sig á og öðlast skilning á að mál og tákn hafi merkingu.Námssviðið Læsi – samskipti (leikskólinn hefur ekki hæfniviðmið)
Í leiknum: Barnið kynnist því að stafir og myndir standa fyrir hljóð og orð.
Undirþættir skimunarinnar eru þrír sem kanna málþroska, þekkingu á bókstöfum/hljóðum og hljóðkerfisvitund.Leið til læsis – lesskimun fyrir 1. bekk
Í leiknum: Stafagaldur þjálfar tvo af þremur þáttum: hljóðkerfisvitund og þekkingu á bókstöfum/hljóðum.
Þessi markmið eru okkar eigin. Þau eru ekki tekin orðrétt úr aðalnámskrá en styðja við viðmiðin hér fyrir neðan.
beitt aðferðum við umskráningu hljóða og stafa svo lestur flæði vel og merking texta komist til skila,Lestur og lesskilningur – Lesfimi
áttað sig á sköpunarmætti tungumálsins svo sem með því að ríma og fara í orðaleiki,Mál og málnotkun – Sköpunarkraftur
beitt skýrum og áheyrilegum framburði,Talað mál, hlustun og áhorf – FramsögnAðalnámskrá grunnskóla – Íslenska (adalnamskra.is) ↗
Leikskólanámskráin hefur ekki hæfniviðmið heldur lýsir námssviðum.
Í leikskóla fá börn tækifæri til að átta sig á og öðlast skilning á að mál og tákn hafi merkingu.
Einnig er mikilvægt að þau læri að lesa í myndir og tákn …Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli (adalnamskra.is) ↗
Miðstöð menntunar og skólaþjónustu lýsir skimuninni svo:
Undirþættir skimunarinnar eru þrír sem kanna málþroska, þekkingu á bókstöfum/hljóðum og hljóðkerfisvitund.
Stafagaldur þjálfar tvo þessara þátta: hljóðkerfisvitund (rím, atkvæði, fyrsta hljóð) og þekkingu á bókstöfum og hljóðum.
Leið til læsis (island.is / MMS) ↗Hvaða stafi á að æfa? (Fyrsta hljóðið og Stafakistan.) Veljið þá stafi sem hópurinn er að læra. Sama stilling gildir í Lestrarlandi.
Stafirnir ð og x eru ekki æfðir í Stafagaldri af því að engin íslensk orð byrja á þeim, og é, i, y, ý og æ ekki heldur af því að fá orð sem byrja á þeim er hægt að sýna á skýrri mynd. Þeir skipta þó máli í Lestrarlandi. Í og ý, og i og y, hljóma eins og eru aldrei borin saman. Orð þar sem fyrsti stafurinn hljómar öðruvísi en venjulega (t.d. hjól, hvalur, kisa, gíraffi) eru ekki notuð í hljóðaverkefnum. Stillingarnar vistast í þessu tæki.