námskistan.is
0 stjörnur

Lestrarland

Hvert viltu fara?

Auðveldasta verkefnið, með sýnidæmi

Veldu stig

Vel lesið!

Lestrarland – fyrir kennara

Hvað lærir barnið?

Að draga hljóð saman í orð, lesa algeng orð nákvæmlega og skilja stuttar setningar og sögur.

Aldur

1.–2. bekkur og börn í leikskóla sem eru byrjuð að lesa.

Grunnþekking

Barnið þarf að þekkja hljóð flestra stafanna (sjá Stafagaldur). Veljið stafina sem hópurinn þekkir í stillingunum.

Hvernig er best að kynna?

Á spjaldtölvu: Sýnið Hljóðabrúna saman. Ýtið á stafina einn í einu og segið hljóðin upphátt, fyrst hægt og svo hraðar, þar til orðið heyrist.

Ef barnið á erfitt

Stig 1, færri stafir í stillingum og stærra letur. Fullorðinn les með og bendir á hvern staf.

Til að gera erfiðara

Stig 3. Barnið les setningarnar upphátt, útskýrir svarið og býr til sínar eigin setningar.

Stöðvarnar, ein í einu

Fyrir hverja stöð: markmið, aldur, kynning, ein setning til að segja við barnið, aðstoð og tími (ein umferð). „Með fullorðnum“ merkir að fullorðinn þarf að segja eða lesa orðin, t.d. í hljóðkerfisvitund og lestri. Hnapparnir opna stöðina beint á réttu stigi; stillingar kennara (t.d. stafaval) haldast.

Hljóðabrúin Með fullorðnum

Námsmarkmið
Að draga hljóð saman í orð.
Aldur og stig
1. bekkur og börn í leikskóla sem þekkja stafina. Stig 1 → 3: 2–3 stafir, 4 stafir, löng orð.
Forþekking
Hljóð stafanna í orðinu.
Kynning
Ýtið á stafina saman og segið hljóðin: „s – ó – l … sól“.
Segðu við barnið
„Segðu hljóðin og renndu þeim saman.“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Fullorðinn segir hljóðin með barninu.
Gera erfiðara
Stig 3. Barnið les orðið áður en það ýtir á stafina.
Tími
u.þ.b. 5 mín.

Orðaveiðin Barnið getur sjálft

Námsmarkmið
Að lesa orð nákvæmlega.
Aldur og stig
1.–2. bekkur. Stig 1 → 3: orð → 2 myndir, orð → 3 myndir, mynd → rétt orð af svipuðum orðum.
Forþekking
Getur dregið saman stutt orð.
Kynning
Lesið eitt orð saman og finnið myndina.
Segðu við barnið
„Lestu orðið og finndu myndina.“
Ef barnið á erfitt
Stig 1 og stærra letur í stillingum.
Gera erfiðara
Stig 3: svipuð orð (einum staf breytt).
Tími
3–5 mín.

Sögusteinar Sjálft; yngri börn með fullorðnum sem les

Námsmarkmið
Að skilja setningar og stuttar sögur.
Aldur og stig
1.–2. bekkur. Stig 1 → 3: „Þetta er …?“, satt um myndina?, stutt saga með spurningu.
Forþekking
Les stutt orð og setningar.
Kynning
Lesið fyrstu setninguna saman og skoðið myndina.
Segðu við barnið
„Lestu setninguna. Passar hún við myndina?“
Ef barnið á erfitt
Fullorðinn les upphátt. Bendið á orðið sem skiptir máli.
Gera erfiðara
Barnið les upphátt og útskýrir svarið.
Tími
u.þ.b. 5 mín.

Hæfniviðmið í leiknum

Hér sést hvaða hæfniviðmið hver stöð tengist, orðrétt úr aðalnámskrá (grunnskóli: „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“), og hvernig það birtist í leiknum.

Beint Leikurinn þjálfar þetta beint. Að hluta Leikurinn þjálfar hluta af viðmiðinu. Undirstaða Leikurinn byggir grunn sem viðmiðið hvílir á.

Grunnskóli – íslenska

HljóðabrúinBeint
beitt aðferðum við umskráningu hljóða og stafa svo lestur flæði vel og merking texta komist til skila,Lestur og lesskilningur – Lesfimi

Í leiknum: Barnið segir hljóð stafanna í röð og dregur þau saman í orð.

OrðaveiðinAð hluta
þekkt og beitt einföldum aðferðum við lestur og tilgreint dæmi um ólíkan tilgang lestrar,Lestur og lesskilningur – Lestraraðferðir

Í leiknum: Barnið les orð nákvæmlega og þekkir þau frá orðum sem líta svipað út.

SögusteinarBeint
skilið augljós efnisatriði valinna texta, greint og lagt mat á inntak þeirra og dregið einfaldar ályktanir,Lestur og lesskilningur – Lesskilningur

Í leiknum: Barnið metur hvort setning sé sönn og dregur einfaldar ályktanir af stuttri sögu.

SögusteinarAð hluta
beitt góðum orðaforða við að skilja texta og notað einfaldar aðferðir til að ráða í merkingu ókunnra orða,Lestur og lesskilningur – Orðaforði

Í leiknum: Barnið notar orðaforða sinn til að skilja setningar og spurningar.

Aðalnámskrá grunnskóla – Íslenska (19. kafli) ↗

Leikskóli – Læsi og samskipti

Allar stöðvarAð hluta
Mikilvægt er að þau fái að nota líkamstjáningu jafnhliða töluðu og rituðu máli í leik og áhugi þeirra á ritmáli, bókum og margvíslegum miðlum sé vakinn.Námssviðið Læsi – samskipti (leikskólinn hefur ekki hæfniviðmið)

Í leiknum: Fyrir börn í leikskóla sem eru byrjuð að lesa: vekur áhuga á ritmáli og orðum.

Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli ↗
Okkar námsmarkmið og allar tilvitnanir
Okkar námsmarkmið – útfærsla Námskistunnar

Barnið getur:

  • dregið saman hljóð stafa í stutt orð,
  • lesið algeng hljóðrétt orð og tengt þau við merkingu,
  • lesið nákvæmlega og greint á milli orða sem líta svipað út,
  • skilið stutta setningu og metið hvort hún sé sönn,
  • svarað einfaldri spurningu um stuttan texta, líka þegar svarið stendur ekki orðrétt í textanum.

Þessi markmið eru okkar eigin. Þau eru ekki tekin orðrétt úr aðalnámskrá en styðja við viðmiðin hér fyrir neðan.

Úr aðalnámskrá grunnskóla – orðrétt

Íslenska, 19. kafli (2024): „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“

beitt aðferðum við umskráningu hljóða og stafa svo lestur flæði vel og merking texta komist til skila,Lestur og lesskilningur – Lesfimi
skilið augljós efnisatriði valinna texta, greint og lagt mat á inntak þeirra og dregið einfaldar ályktanir,Lestur og lesskilningur – Lesskilningur
beitt góðum orðaforða við að skilja texta og notað einfaldar aðferðir til að ráða í merkingu ókunnra orða,Lestur og lesskilningur – Orðaforði
þekkt og beitt einföldum aðferðum við lestur og tilgreint dæmi um ólíkan tilgang lestrar,Lestur og lesskilningur – Lestraraðferðir
Aðalnámskrá grunnskóla – Íslenska (adalnamskra.is) ↗
Úr aðalnámskrá leikskóla – orðrétt

9. kafli, námssviðið „Læsi – samskipti“

Leikskólanámskráin hefur ekki hæfniviðmið heldur lýsir námssviðum.

Mikilvægt er að þau fái að nota líkamstjáningu jafnhliða töluðu og rituðu máli í leik og áhugi þeirra á ritmáli, bókum og margvíslegum miðlum sé vakinn.
Í leikskóla fá börn tækifæri til að átta sig á og öðlast skilning á að mál og tákn hafi merkingu.
Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli (adalnamskra.is) ↗
Áhersla MMS – ekki hæfniviðmið

Leið til læsis – lesskimun fyrir 1. bekk

Undirþættir skimunarinnar eru þrír sem kanna málþroska, þekkingu á bókstöfum/hljóðum og hljóðkerfisvitund.

Lestrarland byggir á þekkingu á bókstöfum og hljóðum og hljóðkerfisvitund (sjá Stafagaldur) og tekur næsta skref: að nota hana til að lesa orð og texta.

Leið til læsis (island.is / MMS) ↗
Hugmyndir án skjás
  • Orðaspjöld í stofunni: Merkið hluti (hurð, borð, stóll). Börnin lesa og finna hlutinn, eða raða spjöldunum á rétta staði.
  • Hljóðabrú á gólfinu: Leggið stafaspjöld í röð á gólfið. Barnið stígur á hvern staf og segir hljóðið, og hoppar svo og segir allt orðið.
  • Lestrarbingó: Bingóspjöld með myndum; kennarinn sýnir orð og börnin finna myndina.
  • Ég les, þú leikur: Barn les stutta setningu („Hoppaðu tvisvar.“) og annað barn leikur hana.
  • Satt eða ósatt: Lesið fullyrðingar eins og í Sögusteinum; börnin standa upp ef þær eru sannar.
  • Bókaspjall: Eftir lestur: „Hvað heldur þú að gerist næst?“ og „Hvernig veistu það?“

Stillingar

Hvaða stafi þekkir hópurinn? Þá koma bara orð með þessum stöfum í Hljóðabrúnni og Orðaveiðinni. Sama stilling og í Stafagaldri.

Orðin eru valin þannig að þau eru lesin eins og þau eru skrifuð: engin tvöföld ll eða nn, ekki hv-, hj-, kj-, gj- eða ng, og ekki f eða g inni í orði. Letrið (Andika) er hannað fyrir byrjendur í lestri. Stillingarnar vistast í þessu tæki.