námskistan.is
0 stjörnur

Formfjör

Hvert viltu fara?

Auðveldasta verkefnið, með sýnidæmi

Veldu stig

Vel gert!

Formfjör – fyrir kennara

Hvað lærir barnið?

Að þekkja form (líka þrívíð), flokka eftir lit og lögun, raða eftir stærð, mæla lengd með kubbum og halda áfram með endurtekin mynstur.

Aldur

Elstu börn í leikskóla (4–6 ára) og 1.–2. bekkur.

Grunnþekking

Engin. Barnið þarf ekki að kunna heiti lita eða forma; sýnishorn eru alltaf sýnd.

Hvernig er best að kynna?

Á spjaldtölvu: Finnið fyrst hringi í stofunni („Hver finnur hring?“) og farið svo saman í Formaleit stig 1. Nefnið formin upphátt.

Ef barnið á erfitt

Stig 1. Nefnið form og liti saman. Kveikið á táknum á litunum ef barnið greinir illa liti.

Til að gera erfiðara

Stig 3. Barnið býr til sitt eigið mynstur með kubbum eða perlum. Athugið: ferningur er líka rétthyrningur – gott umræðuefni með eldri börnum.

Stöðvarnar, ein í einu

Fyrir hverja stöð: markmið, aldur, kynning, ein setning til að segja við barnið, aðstoð og tími (ein umferð). „Með fullorðnum“ merkir að fullorðinn þarf að segja eða lesa orðin, t.d. í hljóðkerfisvitund og lestri. Hnapparnir opna stöðina beint á réttu stigi; stillingar kennara (t.d. stafaval) haldast.

Formaleit Barnið getur sjálft

Námsmarkmið
Að þekkja form, líka þegar þau eru snúin eða stærri.
Aldur og stig
Leikskóli og 1. bekkur. Stig 1 → 3: eins form, snúið og stærra, þrívíð form og hlutir.
Forþekking
Engin.
Kynning
Nefnið formið og teljið hornin saman.
Segðu við barnið
„Finndu sama form. Skoðaðu hornin.“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Teljið horn og hliðar með fingrinum.
Gera erfiðara
Stig 3: finna þrívíð form í stofunni.
Tími
3–5 mín.

Litaflokkun Barnið getur sjálft

Námsmarkmið
Að flokka eftir lit (og lögun).
Aldur og stig
Leikskóli og 1. bekkur. Stig 1 → 3: finna lit, tvær körfur, litur og lögun.
Forþekking
Engin. Litatákn í stillingum fyrir litblind börn.
Kynning
Bendið fyrst á hlutinn og svo á körfuna.
Segðu við barnið
„Fyrst hluturinn, svo karfan í sama lit.“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Nefnið litinn saman.
Gera erfiðara
Stig 3: litur og lögun saman.
Tími
3–5 mín.

Stærðarröð Barnið getur sjálft

Námsmarkmið
Að bera saman stærð og mæla lengd.
Aldur og stig
Leikskóli og 1.–2. bekkur. Stig 1 → 3: stærst/minnst, raða, mæla með kubbum.
Forþekking
Engin fyrir stig 1. Stig 3: kann að telja upp í 10.
Kynning
Notið orðin stór, stærri, stærst.
Segðu við barnið
„Hvað er stærst?“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Berið saman með höndunum.
Gera erfiðara
Mæla hluti í stofunni með kubbum.
Tími
3–5 mín.

Hvað kemur næst? Barnið getur sjálft

Námsmarkmið
Að sjá og halda áfram með endurtekin mynstur.
Aldur og stig
Leikskóli og 1.–2. bekkur. Stig 1 → 3: tvennt, þrennt, flóknari mynstur.
Forþekking
Engin.
Kynning
Segið mynstrið upphátt saman: „rauður, blár, rauður, blár …“
Segðu við barnið
„Hvaða bútur endurtekur sig?“
Ef barnið á erfitt
Stig 1. Segið mynstrið upphátt.
Gera erfiðara
Barnið býr til sitt eigið mynstur með kubbum.
Tími
3–5 mín.

Hæfniviðmið í leiknum

Hér sést hvaða hæfniviðmið hver stöð tengist, orðrétt úr aðalnámskrá (grunnskóli: „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“), og hvernig það birtist í leiknum.

Beint Leikurinn þjálfar þetta beint. Að hluta Leikurinn þjálfar hluta af viðmiðinu. Undirstaða Leikurinn byggir grunn sem viðmiðið hvílir á.

Grunnskóli – stærðfræði

FormaleitBeint
notað hugtök úr rúmfræði, til að lýsa hlutum í umhverfi sínu,Rúmfræði og mælingar – Tungumál

Í leiknum: Barnið þekkir og nefnir hring, þríhyrning, ferning og rétthyrning.

Formaleit (stig 3)Að hluta
borið kennsl á tening, kúlu, keilu, sívalning, píramída og strendinga.Rúmfræði og mælingar – Þrívíð form

Í leiknum: Teningur, kúla, keila og sívalningur. Píramídi og strendingur eru ekki með enn.

Stærðarröð (stig 3)Að hluta
áætlað og mælt massa, lengd, rúmmál, tíma og hitastig með stöðluðum og óstöðluðum mælitækjum,Rúmfræði og mælingar – Mælingar

Í leiknum: Barnið mælir lengd með kubbum (óstöðluð mælieining).

Hvað kemur næst?Beint
kannað, búið til og tjáð sig um reglur í talnarunum og myndrænum mynstrum og spáð fyrir um framhald mynsturs,Algebra – Mynstur

Í leiknum: Barnið finnur regluna í mynstri og spáir fyrir um það sem kemur næst.

LitaflokkunUndirstaða
talið, flokkað og skráð, lesið og túlkað niðurstöður og sett upp í einföld myndrit, með og án stafrænna hjálpartækja,Tölfræði og líkindi – Tölfræðikannanir

Í leiknum: Barnið flokkar eftir einum og tveimur eiginleikum.

Aðalnámskrá grunnskóla – Stærðfræði (25. kafli) ↗

Óbein tenging – sjónlistir

LitaflokkunUndirstaða
nýtt sér í eigin sköpun einfaldar útfærslur sem byggja á færni í meðferð lita- og formfræði og myndbyggingar,List- og verkgreinar, sjónlistir – Sköpun, útfærsla og tækni

Í leiknum: Litir koma ekki fyrir í stærðfræðiviðmiðunum. Að þekkja liti er undirstaða þessa viðmiðs, sem snýst um sköpun.

Aðalnámskrá grunnskóla – List- og verkgreinar (21. kafli) ↗

Leikskóli – Sjálfbærni og vísindi

Litaflokkun og Hvað kemur næst?Beint
kynnast stærðfræðilegum viðfangsefnum, svo sem flokkun, tölum, táknum og mynstrum,Námssviðið Sjálfbærni og vísindi

Í leiknum: Flokkun og mynstur.

Formaleit og StærðarröðBeint
Yngstu börnin þurfa að vera í margvíslegu umhverfi þar sem þau fá að kanna eðli hluta út frá þáttum eins og stærð, lögun og efnisgerð.Námssviðið Sjálfbærni og vísindi

Í leiknum: Barnið kannar hluti út frá stærð og lögun.

Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli ↗
Okkar námsmarkmið og allar tilvitnanir
Okkar námsmarkmið – útfærsla Námskistunnar

Barnið getur:

  • þekkt og nefnt hring, þríhyrning, ferning og rétthyrning, óháð stærð, lit og stefnu,
  • þekkt tening, kúlu, keilu og sívalning og fundið þau í umhverfinu,
  • flokkað hluti eftir lit og eftir tveimur eiginleikum í einu,
  • borið saman og raðað eftir stærð og mælt lengd með kubbum,
  • haldið áfram með endurtekin mynstur úr litum, formum og myndum.

Þessi markmið eru okkar eigin. Þau eru ekki tekin orðrétt úr aðalnámskrá en styðja við viðmiðin hér fyrir neðan.

Úr aðalnámskrá grunnskóla – orðrétt

Stærðfræði, 25. kafli (2024): „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“

notað hugtök úr rúmfræði, til að lýsa hlutum í umhverfi sínu,Rúmfræði og mælingar – Tungumál
borið kennsl á tening, kúlu, keilu, sívalning, píramída og strendinga.Rúmfræði og mælingar – Þrívíð form
kannað, búið til og tjáð sig um reglur í talnarunum og myndrænum mynstrum og spáð fyrir um framhald mynsturs,Algebra – Mynstur
áætlað og mælt massa, lengd, rúmmál, tíma og hitastig með stöðluðum og óstöðluðum mælitækjum,Rúmfræði og mælingar – Mælingar
Aðalnámskrá grunnskóla – Stærðfræði (adalnamskra.is) ↗
Óbein tenging – sjónlistir

List- og verkgreinar, 21. kafli (2024), sjónlistir: „Við lok 4. bekkjar getur nemandi:“

nýtt sér í eigin sköpun einfaldar útfærslur sem byggja á færni í meðferð lita- og formfræði og myndbyggingar,Sköpun – Útfærsla og tækni

Litir koma ekki fyrir í hæfniviðmiðum stærðfræðinnar. Þetta er eina viðmiðið á yngsta stigi sem nefnir liti, og það snýst um sköpun. Litaflokkunin byggir undir það en þjálfar það ekki beint.

Aðalnámskrá grunnskóla – List- og verkgreinar (adalnamskra.is) ↗
Úr aðalnámskrá leikskóla – orðrétt

9. kafli, námssviðið „Sjálfbærni og vísindi“

Leikskólanámskráin hefur ekki hæfniviðmið heldur lýsir námssviðum.

kynnast stærðfræðilegum viðfangsefnum, svo sem flokkun, tölum, táknum og mynstrum,
Yngstu börnin þurfa að vera í margvíslegu umhverfi þar sem þau fá að kanna eðli hluta út frá þáttum eins og stærð, lögun og efnisgerð.
Aðalnámskrá leikskóla – 9. kafli (adalnamskra.is) ↗
Hugmyndir án skjás
  • Formaleit í stofunni: Hver finnur flesta hringi? En þríhyrninga? Takið myndir eða teiknið.
  • Þrívíð form í eldhúsinu: Finnið dós (sívalningur), appelsínu (kúla), kubb (teningur) og ísform (keila).
  • Perlumynstur: Þræðið perlur eftir mynstri (rauð, blá, rauð, blá …). Börnin búa líka til sín eigin mynstur fyrir hvert annað.
  • Flokkunarkörfur: Flokkið dót eftir lit, svo eftir lögun, svo eftir hvoru tveggja.
  • Röð eftir hæð: Börnin raða sér frá minnsta til stærsta, og raða skóm eða bangsum eftir stærð.
  • Spegilmálverk: Málið á annan helming blaðs, brjótið það saman og opnið: fiðrildi!

Stillingar

Stillingin vistast í þessu tæki.